الملا فتح الله الكاشاني
82
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
بر هر تقدير ميفرمايد كه از ايشان اعراض كن و مهلت ده . وَ أَبْصِرْهُمْ و ببين حال ايشان را از اسيرى و قتل و عذاب آخرة فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ پس زود باشد كه ايشان ببينند فتح و نصرت ترا در دنيا و علو رتبه تو و رفعت درجهء ترا در عقبى و چون كفار فسوف يبصرون شنيدند گفتند آيا آنچه محمد ميگويد كى متحقق شود و در چه زمان بوقوع آيد آيه آمد كه . أَ فَبِعَذابِنا آيا به عذاب ما يَسْتَعْجِلُونَ تعجيل ميكنند و در آن شتاب زدگى مينمايند . فَإِذا نَزَلَ پس آنهنگام كه فرود آيد عذاب بِساحَتِهِمْ بميان سراى ايشان فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ پس بد صبحى باشد صبح بيم كرده شدگان آوردهاند كه در ميان عرب قتل و غارت بسيار بودى و هر لشكر كه قصد قبيلهء داشتندى در شب قصد مسافت كرده وقت سحر كه زمان خواب گران است بحوالى ايشان در آمدندى و دست بغارت و قتل و تاراج گشادندى و آنقوم را مستاصل ساختندى و چون اغلب قتل و غارت در صباح واقع ميشد غارت را صباح نام نهادهاند و هر چند كه در وقتى ديگر وقوع يافتى همان او را صباح گفتندى حق تعالى در اين آيه تشبيه فرموده در عذاب كفار بلشكرى كه ناگاه بر ايشان هجوم كند و همه را مستاصل سازد مرويست كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آن صباحى كه به زمين خيبر رسيد و حصون و قلاع را بديد فرمود اللّه اكبر انا نزلنا بساحت قوم فساء صباح المنذرين بعد از آن حق تعالى به جهت تاكيد تكرار كلام سابق مىكند و ميگويد . وَ تَوَلَّ و ديگر باره روى بگردان و اعراض كن ايمحمد عَنْهُمْ از گفتار كفار بدكردار حَتَّى حِينٍ تا هنگام انقضاى امهال يعنى زمان قتال و جدال و يا ديدن عقوبة و نكال . وَ أَبْصِرْ و ببين غلظ عذابى را كه بايشان نازل شود بقوله فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ پس زود باشد كه ببينند مغلوبيت و ساير انواع عذاب خود را و غالبيت تو و اصناف ثواب ترا و بعد از انذار تنزيه ذات خود مىكند از آنچه اهل شرك او را نسبت به او ميدهند و ميگويد كه . سُبْحانَ رَبِّكَ منزه و پاكيزه است پروردگار تو كه رَبِّ الْعِزَّةِ خداوند غالبيت و قوه است عَمَّا يَصِفُونَ از آنچه وصف ميكنند آن را مشركان و در حق او ميگويند از اتخاذ اولاد و شريك و بعد از ذكر تنزيه ذات خود جميع انبياى خود را تسليم ميگويد بر اين وجه كه . وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ و سلام و تحيت بر فرستادگانست كه رساننده پيغاماند و متحمل انواع اذية و الم . وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ و همهء ستايش و سپاس مر خدايراست كه پروردگار عالميانست و